Boek over The Velvet Underground & Nico

28 februari 2017

De plaat die rock volwassen maakte is de titel van het boek dat muziekjournalist Peter Bruyn schreef over The Velvet Underground & Nico. Bij verschijnen in maart 1967, aan de vooravond van de Summer of Love viel het bijna niemand op. Inmiddels is de status van het album onomstreden. Het boek verschijnt 12 maart.

Met de Zomer van de Liefde had The Velvet Underground & Nico weinig van doen. Het woord ‘liefde’ neemt zanger Lou Reed op het album slechts twee keer in de mond, aldus Bruyn. "Eén keer in relatie tot een zweep en een keer in een bijna sardonisch, onmiskenbaar aan Allen Ginsberg's beat‐klassieker Howl refererend couplet dat is opgedragen aan Lou Reed's universitaire literatuurdocent Delmore Schwartz die rockmuziek haatte. Er is sprake van kwetsbaarheid. Van tederheid zelfs. Maar liefde?"

Andy Warhol

Peter Bruyn reconstrueert de ontstaansgeschiedenis van het album en de rol die popart-kunstenaar Andy Warhol daarin vervulde. "De debuutplaat van The Velvet Underground is vooral zo belangrijk omdat de popcultuur en de kunstwereld er samenkomen. Niet geforceerd, maar symbiotisch. Tot in de jaren zestig was popmuziek amusement. En vooral ‘jeugdcultuur’. Frankrijk had de opkomst van het chanson gekend, met literaire aspiraties. In Duitsland was – al decennia eerder – door componisten als Weill en Eisler in samenwerking met schrijver Bertolt Brecht een bres in de muur tussen klassieke en populaire muziek geslagen. In Amerika hadden dat soort ontwikkelingen echter alleen plaatsgevonden in de jazz. En sinds de vroege jaren zestig in de folk, waar Bob Dylan een groeiend deel van de intellectuelen aan zich wist te binden."

Nico

Verder was er sprake van een unieke combinatie van talent. Naast Andy Warhol, die de zaak in gang zette en de mysterieuze Duitse chanteuse Nico introduceerde, was dat natuurlijk vooral de samenwerking tussen de literair angehauchte Lou Reed en John Cale, de Welshman die een klassieke muziekopleiding had gevolgd maar via avant-gardecomponist La Monte Young interesse had opgevat voor minimal music en noise.

"De botsende en tegelijk inspirerende mix van karakters die uiteindelijk The Velvet Underground & Nico opleverde is voer voor psychologen. Maar de chemische reactie vindt slechts éénmaal plaats. Bij het tweede album, White Light / White Heat, dat januari 1968 verschijnt, zijn Nico en Warhol al op een zijspoor gezet. Acht maanden later ontdoet Reed zich van John Cale, waarna The Velvet Underground steeds meer een gewone – maar wel heel goede – rockgroep wordt."

De plaat die rock volwassen maakte ­– The Velvet Underground & Nico wordt zondag 12 maart gepresenteerd in het Patronaat in Haarlem. Voor de gelegenheid zal The Velvet Underground & Nico integraal worden uitgevoerd met medewerking van onder meer ET Explore Me, Deutsche Ashram, De Avonden en Severin Bells. Op 31 maart geven de auteur en een aantal muzikanten een speciale presentatie in Concerto, Amsterdam.

De plaat die rock volwassen maakte ­– The Velvet Underground & Nico verschijnt bij uitgeverij In de Knipscheer. Prijs € 19,50, verkrijgbaar vanaf 12 maart.