Wintergast Gavin Friday

4 januari 2012

Gavin Friday als crooner, bijna sereen, maar altijd intens. Catholic is het resultaat van een rijpingsproces dat liefst zestien jaar duurde. Het waren de jaren waarin hij ‘ondergronds ging’. Hij deed hoorspelen, soundtracks, voordrachtavonden, acteerwerk (Breakfast On Pluto van Neil Jordan) en trok als ‘cultureel adviseur’ met zijn vrienden van U2 de halve wereld rond.

“In werkelijkheid voelde het alsof ik weer terug naar school ging. Zo heb ik geleerd met een orkest te werken.” Hij stond in producties van Hal Willner, Gavin Bryars en Scott Walker. “Twee jaar geleden kreeg ik een telefoontje van The Barbican Centre in Londen. Scott wilde voor een uitvoering van zijn meest recente albums met gastzangers werken en had zijn oog laten vallen op Jarvis Cocker, Damon Albarn en… mij. Daar kun je geen nee tegen zeggen. Het was opnieuw een leerproces. Terug in de collegebanken.”

*******

Gavin Friday en ik kennen elkaar al sinds 1982 toen ik hem interviewde als voorman van de Virgin Prunes en hij mij op het spoor zette van Lypton Village, de imaginaire ­jongenswereld waar ook U2 uit is voortgekomen. Ik gaf destijds de voorkeur aan de ­muziek van de Virgin Prunes, zoals bleek uit de eerste plaats in mijn jaarlijstje voor het album If I Die, I Die. Ik heb hem sindsdien vaak gesproken, in Amsterdam, Den Haag en in Dublin, waar hij mij in 1991, toen Culturele Hoofdstad, rondleidde en de schaduwzijde toonde die toeristen nooit te zien krijgen.

Tijdens al die gesprekken kwamen Bono en U2 slechts zijdelings ter sprake, zodat ik mij begin vorig jaar bij hem meldde met het verzoek over zijn beroemde vriend te praten voor een boek dat ik wilde afronden. Friday vertelde bij die gelegenheid over het vijftigste verjaardagsfeestje dat Bono toen onlangs voor hem had georganiseerd in de New Yorkse Carnegie Hall. “‘Ik heb lang geleden ooit geroepen: ‘Ik ga net zo lang door tot ik in Carnegie Hall sta.’ Hij had die zaal afgehuurd en ik mocht uitnodigen wie ik wilde.”

Lou Reed was er met Laurie Anderson, ­Antony zonder The Johnsons, Shane Mac­Gowan, Jim Thirlwell van Foetus, Courtney Love en Lady Gaga, de Virgin Prunes, nog eenmaal live, en U2, natuurlijk. Samen met Rufus Wainwright en Scarlett Johansson vertolkte Friday het nummer Mr. Pussy van zijn album Shag Tobacco. Vervolgens keerde hij terug naar Dublin om daar verder te werken aan zijn vierde album. “Na Carnegie Hall waren er mensen die tegen mij zeiden: vraag Antony als achtergrondzanger, laat The Edge een paar solo’s spelen… Maar dat wilde ik niet, dan zou ik mezelf een starfucking whore vinden. Ik heb de plaat thuis opgenomen met nagenoeg geen bekende gastrollen. Alleen Moya Brennan zingt een liedje mee.”

De album­titel catho­lic en de cover van een opge­­baar­de Gavin Friday onder de Ierse driekleur leidden tot felle reacties in zijn naaste omgeving, uiteenlopend van ‘je maakt het je zelf verdomme wel moeilijk’ tot ‘ben je helemaal gek geworden’. De hoesfoto is gemodelleerd naar John Lavery’s schilderij van ­Michael Collins, een Ierse revolutionaire ­leider uit het begin van de eeuw vorige eeuw. “Toen ik het vorig jaar zag in een museum in Dublin dacht ik: ‘Perfect! Dat ben ik.’”

*******

Gavin Friday werd in Dublin geboren als Fionán Hanvey. Na een stormachtige jeugd, gekenmerkt door soms hoog oplopende conflicten met zijn vader, richtte hij in 1977 de Virgin Prunes op, een experimentele popgroep met een grote hang naar het theatrale.

De band hield negen jaar stand en de zwanenzang The Moon Looked Down And Laughed kan rustig gelden als Friday’s solodebuut, al komt die eer formeel toe aan Each Man Kills The Thing He Loves uit 1989, waarmee hij vooral in de Lage Landen veel aandacht trok. Daarna volgden Adam ’n’ Eve in 1992 en weer drie jaar later Shag Tobacco. Het werk aan een vierde album moest worden gestaakt doordat een eind kwam aan de muzikale coöperatie met Maurice Seezer. “Die opnames zitten nog ergens in een computer.”

Zijn stille jaren omschrijft Friday als ‘gecompliceerd’. Ze werden gemarkeerd door een echtscheiding plus een langdurig ziekbed en de dood van zijn vader. Pas na dat afscheid is hij serieus werk gaan maken van het schrijven van liedjes voor wat uiteindelijk Catholic zou worden. Hij ging daartoe een samenwerkingsverband aan met componist Herbie Macken, terwijl zijn keus voor producer viel op Ken Thomas, vooral op grond van diens werk als studio­technicus voor David Bowie.

“Het eerste nummer dat ik schreef was Blame, over mijn ­vader. Ik heb nooit goed zicht gehad op wie hij eigenlijk was. Wij maakten erg veel ruzie. Vlak voor zijn dood hebben we de vrede getekend. Dat was mooi, ik kan dat iedereen aanraden. Bono’s vader is overleden voor hij het goed kon maken en Guggi weigert het. Terwijl het toch zo belangrijk is.” Guggi is Friday’s vriend en -Virgin Prunes-collega David Rowen.

Als albumtitel had Friday eerst Mea Culpa gekozen, maar ­catholic kreeg de voorkeur. “Zonder hoofdletter. De oorspronkelijke betekenis van het woord is: ‘algemeen’. De kerk van Rome heeft het zich toegeëigend en ik pak het terug.”

Toen ik Bono ruim een jaar geleden sprak, had hij nog niets gehoord van catholic. Was Friday misschien bang dat Bono zijn ideeën zou stelen? “Stelen niet, maar hij zou zich wel in hetzelfde territorium kunnen begeven”, antwoordt hij lachend. “Ik heb hem na zijn rugoperatie en kort voor hij weer met U2 op tournee moest drie nummers laten horen. Hij was samen met zijn vrouw en na afloop zag ik tranen. Dat zal wel vermoeidheid zijn, veronderstelde ik. Maar nee. ‘Jij bent het, Gavin’, zei hij. ‘Het is een erg emotioneel stuk muziek.’”