Eerbetoon aan Aretha Franklin

19 augustus 2018

Slechts twee keer trad ze in Nederland op. En nog wel op dezelfde dag: zondag 29 april 1968. Eerst ’s avonds voor zo’n 1500 man in de Rotterdamse Doelen, vervolgens ’s nachts in een uitverkocht Concertgebouw in Amsterdam. Een en ander in het kader van een korte Europese tournee. Daarna zou ‘The Queen of Soul’ nooit meer de Atlantische Oceaan oversteken. De reden is bekend: haar leven lang kampte Aretha Franklin met vliegangst.

De muziektempel aan het Amsterdamse Museumplein is dus een passende locatie voor een  spontaan georganiseerd (en razendsnel uitverkocht) eerbetoon daags na het overlijden van het Amerikaanse zangicoon. Hier immers stond Aretha ruim vijftig jaar geleden voor een uitzinnige zaal. In het Algemeen Handelsblad repte verslaggever Martin Schouten van de aarde op het Museumplein die tijdens het optreden zou hebben gedreund, recensent Michiel de Ruyter van Het Parool schreef over ‘een maximum geladen elektrische sfeer’ in de zaal en het alternatieve jongerenblad Hitweek omschreef de concertbezoekers als ‘het uitstekende publiek dat bij zo’n Soul Explosie hoort, een mengsel van discogangers, warme buurters en ook wel van die poppers met lang haar. En in de allerbeste stemming: springend, dansend, met krukken zwaaiend en schreeuwend. Om het meeklappen maar niet te vergeten. Het was groovy, het swingde als de ziekte en het barstte van de feeling.’

Woorden die anno nu jaloers maken op diegenen die die bewuste nacht aanwezig waren bij de hoogmis van de soul. Gelukkig werd het optreden van Franklin, haar begeleiders en achtergrondzangeressen vastgelegd op film. Een initiatief van het toen kersverse, door onder meer Willem van Kooten (alias Radio Veronica-dj Joost den Draaijer) opgerichte Red Bullet. Omdat ze zich daar ook wilden gaan toeleggen op film en tv trok het productiemaatschappijtje Bob Rooyens aan voor de audiovisuele tak. En zo maakte onder leiding van de regisseur en producer, destijds vooral bekend van het AVRO-jongerenmuziekprogramma Moef Ga Ga, een filmploeg een registratie die enige tijd later in zendtijd van de AVRO te zien was. Een registratie die zo ongeveer iedereen  vergeten was totdat in 2010 jazzmuzikant en programmamaker Hans Mantel bij toeval in de omroeparchieven stuitte op de verloren gewaande filmbeelden. Na restauratie bracht Van Kooten ze nog datzelfde jaar uit op dvd.

Bij het eerbetoon in het Concertgebouw is Mantel dan ook degene die de achtergronden belicht en de onderdelen aan elkaar praat. Het eerste daarvan verzorgen Michelle David en Shirma Rouse. Begeleid door pianist Quincy Adolphin brengen de twee zangeressen vol soul, passie en vooral veel vocal belting als ware erfgenamen van de overleden souldiva een selectie uit haar oeuvre: van voor David zo vertrouwd gospelmateriaal tot meer bekende nummers als  Until You Come Back To Me. Met daartussen onder meer een ingetogen versie van de jazzstandard God Bless The Child en het als duet uitgevoerde (You Make Me Feel Like) A Natural Woman.

Dan volgt de vertoning van de vijftig jaar geleden op dezelfde plek geschoten beelden. In zijn inleiding geeft Mantel aan dat het hier niet alleen gaat om een registratie van een uiterst opwindend optreden, maar ook om een tijdsbeeld van Amsterdam eind jaren zestig. En het moet gezegd: het gemêleerde publiek in de zaal kan qua hipheid ook anno nu de toets der kritiek ruimschoots doorstaan. Het van de beelden afspattende enthousiasme werkt nog immer aanstekelijk en veroorzaakt op sommige momenten de nodige hilariteit. Jammer is wel dat vanavond niet het moment te zien is waarop de concertorganisatoren de mensen in de zaal als ongehoorzame kinderen tot kalmte manen en terug naar hun zitplaatsen sturen op straffe van het stopzetten van de show. Maar ook uit de overige beelden van het podium, waar de optredende artiesten, organisatoren en filmmakers vrolijk door elkaar heen lopen, wordt wel duidelijk dat het hier geen gewoon optreden betrof, maar vooral wat een formidabele zangeres, pianiste en performer Aretha Franklin destijds  was.   

Tribute to Aretha Franklin. Gezien op 17 augustus 2018 in het Concertgebouw, Amsterdam. Beelden van Aretha's optreden in het Concertgebouw stonden tot voor kort op YouTube, maar inmiddels heeft de producent (Red Bullet) ze laten blokkeren. Afgelopen zaterdag zond de NTR Aretha Franklin - The legendary Concertgebouw concert Amsterdam 1968 in zijn geheel uit. De documentaire is nu nog terug te zien.