Le Guess Who?-tip 3: Bassekou Kouyaté

5 november 2016

Hij is uitgegroeid tot het meest aansprekende voorbeeld van de enorme rijkdom van de Malinese muziekcultuur. Met nota bene een luitachtig instrument, de ngoni, schopte Bassekou Kouyaté het tot wereldster. Volgens hemzelf was het vooral zijn bijdrage aan Savane, Ali Farka Touré’s zwanenzang van tien jaar geleden, die de westerse muziekliefhebbers massaal deed kennismaken met de ngoni. Op het podium kan hij het viersnarige instrument met behulp van versterker en wahwah-pedalen laten scheuren als Jimi Hendrix ooit de elektrische gitaar, waardoor zijn groep Ngoni Ba soms klinkt als een regelrechte rockband. Zijn stijl valt te omschrijven als een mix van country, folk en blues, zij het dan natuurlijk wel geschoeid op traditionele Malinese leest.

Ba Power klinkt bijna als een rockplaat, terwijl je toch zo hecht aan traditie. “Dat hoor ik wel meer. In Mali is dansmuziek natuurlijk heel populair, want wij houden nu eenmaal van dansen, al zijn rock en pop bij ons net zo goed geliefd. Jongeren zijn minder geïnteresseerd in tradities, maar wij zijn een band met ngoni’s, een instrument dat iedereen in Mali kent. Met onze muziek denk ik de traditie te kunnen verbinden met moderne westerse stijlen.”

De ngoni werd van oudsher zittend bespeeld. Jij hebt met die traditie gebroken.

Lachend: “Wij waren inderdaad de eersten die staand ngoni gingen spelen, omdat het gewoon meer swingt. Nu doet iedereen het.”

Jaren geleden was je missie de ngoni populairder te maken dan de kora. Wil dat al  een beetje lukken? “We zijn aardig op weg. Sinds mijn eerste plaat is het aantal ngonispelers enorm toegenomen, al is de kora nog steeds dominant. We leveren hier in Mali een spannende strijd met de gitaristen, mag ik wel zeggen.”

Hoe lukt het je nieuw repertoire te schrijven als je acht maanden per jaar op tournee bent? “Ngoni Ba is een familie. Mijn vrouw Amy Sacko zingt nog steeds mee en sinds een paar jaar bestaat de band uit onze twee zonen en twee van mijn broers. Op die manier is het vele reizen best vol te houden en vinden we de nodige inspiratie om op hotelkamers en in concertzalen te werken aan nieuw materiaal.”

Het nummer Musow Fanga is een ode aan de vrouw. Is dat in Mali een bijzondere boodschap? “In Mali wordt de vrouw alom gerespecteerd, maar ook bij ons zijn er tal van mannen die vier vrouwen hebben. Dat is een achterhaalde traditie, waar ik dan ook mordicus op tegen ben. De vrouw is in Mali vaak actiever dan de man. Zij bestiert het gezin, werkt op het land en schenkt ons nieuw leven. Ik ben inmiddels behoorlijk populair in Mali en wil die populariteit gebruiken om te zingen over de plicht van de man om de vrouw meer te respecteren.”

Op je album Jama Ko riep je in Ne Me Fatigue Pas rebellen op hun strijd te staken. De politieke situatie in Mali is onverminderd instabiel. “Vandaar dat ik er over blijf zingen, niet alleen uit overtuiging, maar ook omdat ik het aan mijn status verplicht ben. Helaas wordt mijn boodschap niet gehoord door extremisten. De situatie is slechter dan twee jaar geleden. De invloed van Al Qaida wordt nog dagelijks groter. In het noorden is de situatie vreselijk chaotisch, anarchie viert daar hoogtij. Hier in Bamako valt het wel mee en gaat het dagelijkse leven zijn gang, al blijft waakzaamheid geboden. Mali was altijd erg tolerant in de beleving van godsdienst, ook van de islam. Het extremisme heeft ons land uiteen doen vallen. De radicale ideeën etteren door, ook in onze regering. Een oplossing lijkt verder weg dan ooit. Ik ben niet optimistisch. De hele toestand stemt me dieptreurig.”

Dit interview verscheen in een uitgebreidere versie eerder in Heaven #5, 2015.

Bassekou Kouyaté & Ngoni Ba live: 9 november in Bimhuis, Amsterdam; 10 november op Le Guess Who?, Utrecht; 11 november in Bird, Rotterdam.

Le Guess Who? vindt plaats van donderdag 10 t/m zondag 13 november in de gehele binnenstad van Utrecht. Zie voor meer informatie en de dagindeling van het programma de festivalsite.

Beluister Heaven’s Le Guess Who?-playlist.