Mathias Eick op Transition

29 maart 2019

Zaterdag 6 april is de vierde editie van Transition in TivoliVredenburg in Utrecht. Net zo spannend en veelzijdig als North Sea Jazz, maar veel intiemer. De Noorse trompettist Mathias Eick (39) itreedt er op met zijn kwintet. Hij is een van de nieuwe sterren op het gerenommeerde label ECM, dat dit jaar een halve eeuw bestaat.

Aan zijn Skype-account heeft Mathias Eick het wat frivole ‘el trompetino’ toegevoegd. De Noor met zijn poëtische klanken blijkt niet gespeend van gevoel voor humor. De eerste poging met elkaar in contact te komen mislukt helaas. Hij moest met zijn auto langs zijn garage. Ook hemelse muzikanten kampen soms met aardse problemen. Eick woont met twee dochters en echtgenote in Oslo. Zijn vrouw is geen muzikante en hij kan het iedere muzikant aanraden, kiezen voor een partner die niet in de muziek zit. Lachend: “Dat geeft je nog enigszins de mogelijkheid van een normaal gezinsleven.”

Zelf komt hij uit een zeer muzikale familie. Hij zingt, bescheiden, en naast trompet speelt hij piano, staande bas, drums en vibrafoon. In zijn eigen studio heeft hij al die instrumenten bij de hand. “Ik maak altijd echt goede demo’s als ik mijn muziek uitwerk.” Inmiddels verschijnt zo elke drie jaar een album van de trompettist. “Zo’n anderhalf jaar voor de opnamen zet ik mezelf in wat ik de search mode noem. Dan ben ik extreem ontvankelijk voor ideeën en invallen. Dat kan dan overal en op elk moment gebeuren, zelfs in mijn slaap. Ik zing die invallen in op mijn iPhone en werk ze het liefst zo snel mogelijk uit in mijn studio met mijn trompet en die andere instrumenten. Daar kan uiteindelijk iets heel anders uitkomen dan het oorspronkelijke idee. In die inspiratiefase ben ik heel gefocust, maar het is zo uitputtend dat ik het hoogstens een maand of zes volhoud. Dan is het ook helemaal op. Na het verschijnen van het album ben ik een hele tijd totaal niet bezig met nieuwe muziek.”

Manfred Eicher

Zijn vorig jaar verschenen Ravensburg, dat goed scoorde in de jaarlijstjes van Heaven, is vooral een ode aan het familieleven, met songtitels als Family, Children, Parents en For My Grandmothers. De albumtitel verwijst naar het Zuid-Duitse stadje dat zijn faam ontleent aan de producent van de gelijknamige legpuzzels. Zijn grootmoeder groeide daar op. “Ieder jaar met kerstmis deed oma haar kleinkinderen een puzzel cadeau met afbeeldingen van Alpentoppen en Tiroolse berghutten.” Eick bewaart er warme herinneringen aan. De legpuzzel is naar zijn eigen idee ook een mooie metafoor voor de aparte stukjes die je in je leven in elkaar moet zien te passen.

Het bestaan van zorgzame vader met dat van veelgevraagd muzikant bijvoorbeeld. Toen zijn jongste dochter werd geboren, zo’n vier jaar geleden, besloot hij uit het succesvolle jazzgezelschap Jaga Jazzist te stappen. “Het vele touren was niet langer te combineren met een gezinsleven. Je moet als muzikant je grenzen bewaken, want voor je het weet ben je voortdurend van huis.”

Hij doet nog genoeg naast zijn eigen kwintet. Met onder anderen zangeres Tora Augestad en accordeonist Stian Carstensen vormt hij Music For A While, met repertoire dat het midden houdt tussen Kurt Weil, klassiek en jazz. “En in Noorwegen treed ik geregeld op met dichter Lars Christensen. Hij leest voor uit eigen werk en ik begeleid hem op piano en trompet.” Verder is hij met enige regelmaat te horen op projecten van anderen, zoals recent op Unifony met de Nederlanders Minco Eggersman en Theodoor Borger. “Zulke opnamen kosten relatief weinig tijd en ik vind het fun om te doen.”

Ravensburg is Eick’s vierde album voor ECM, het label van oprichter Manfred Eicher, die – 75 inmiddels – nog altijd zeer nauw bij vrijwel iedere uitgave is betrokken. “Het is geweldig met Manfred te werken, want met hem in de studio lijken muzikanten nog beter spelen dan ze al kunnen. Ik moet zeggen dat ik bij mijn debuut voor ECM best een beetje bang voor hem was. Bang is misschien niet het juiste woord. Ik was gespannen. Je hebt toch te maken met een monument van een label en een legendarische producer. Maar Manfred is niet streng. Hij heeft uitzonderlijk goede oren en zijn adviezen zijn goud waard. Gewoonlijk zit hij tijdens de opnamen in de controlekamer en zegt bijvoorbeeld dat het intro wat korter kan. Of dat op een andere plek in het nummer juist wat meer improvisatie mag. Hij heeft een exceptioneel goed gevoel voor een concept en hoe je dat kunt vasthouden of aanscherpen. Ik laat hem dan ook vooraf mijn demo’s horen, alsof hij een van de muzikanten is met wie ik ga opnemen. Met Manfred huldig ik het idee dat je moet weten wat je wilt gaan doen voordat je de studio ingaat. Dat betekent niet dat alles tevoren helemaal vastligt, maar wel dat je weet welke kant het album op moet gaan. Daar kies ik de muzikanten ook op uit. Ik mag dan de muziek hebben geschreven, ik vind het fantastisch mee te maken hoe iedereen mijn muziek liefdevol omarmt en er het beste van wil maken. Daar laat ik ook ruimte voor. Family, het openingsnummer van Ravensburg, is voornamelijk improvisatie tussen mij op trompet en Hakon Aase op viool. Children, het volgende nummer, zou je voor de helft geïmproviseerd kunnen noemen. Samen muziek maken draait uiteindelijk om vertrouwen, en dat is ook wat Manfred zijn artiesten geeft.”

Dit is een deel uit het interview dat is te lezen in Popmagazine Heaven #2 2019

ECM

ECM (Edition of Contempory Music) is in 1969 in München opgericht door de Duitser Manfred Eicher. De van oorsprong contrabassist hechtte van meet af aan grote waarde aan de geluidskwaliteit van de opnamen. Ook streefde hij naar langdurige relaties met zijn artiesten en bestendige beschikbaarheid van de titels. In eerste instantie richtte ECM zich vooral op de meer Europese jazzstijlen, maar al gauw verschenen ook albums met klassieke muziek en albums waarbij de grenzen tussen jazz, klassiek en wereld vervaagden. De gemeenschappelijke noemer is ‘tijdloze kwaliteit’, die ook weerspiegelt in de vormgeving van de albumcovers, vaak met abstracte foto’s en ingetogen typografie.

De lijst van ECM-artiesten is lang en indrukwekkend. Prominent in de geschiedenis van het label is de Amerikaanse pianist Keith Jarrett, wiens The Köln Concert (1975) inmiddels een magische status heeft. Pat Metheny, John Scofield, Chick Corea, Charles Lloyd, Bill Frisell en The Art Ensemble of Chicago zijn slechts een paar van zijn landgenoten die ook onderdak vonden bij Eicher. Bij ECM zitten opvallend veel Noren. Naast Mathias Eick zijn dat onder anderen Jan Garbarek, Nils Petter Molvaer, Arve Henriksen, Tord Gustavsen, Terje Rypdal, Jon Balke, Ketil Bjørnstad en Trygve Seim. Nederlanders zijn minder talrijk. De pianisten Wolfert Brederode en Saskia Lankhoorn brachten albums uit bij ECM. De catalogus is te raadplegen op www.ecmrecords.com.