Nicola Conte: bossanova 2.0

16 juni 2016

Acidjazz-producer Nicola Conte is een Italiaan, maar heeft het muzikale hart van een Braziliaan. Deze maand doet hij ons land aan met zijn eigentijdse versie van de bossanova en samba.

Onlangs bracht u het album Natural uit. “Ik heb dat album gemaakt voor mijn vriendin Stefania DiPierro. Ik ken haar al lang, uit de tijd van The Fez, het acidjazz-collectief uit Bari waarvan ik deel uitmaakte. Het was een experiment. Stefania wilde een plaat maken waarop alle kanten van haar persoonlijkheid en klankkleuren van haar stem naar voren kwamen. Ik beoogde een begin jaren zeventig geluid. Als we het over Braziliaanse muziek hebben, is het of heel eigentijds of jaren zestig. Ik wilde iets maken dat de jaren zestig en zeventig overspande. Een beetje een hippie, soulful samba gevoel. Een beetje Tropicalia, maar ook Afrikaanse invloeden, zeg maar de Afro-sambafunk uit begin jaren zeventig.”

Waar kennen we Stefania DiPierro ook alweer van? “Ik ken haar sinds de jaren negentig. Indertijd organiseerde ik de clubavonden The Fez. Er waren toen een paar jonge bands actief waarvan zij de zangeres was. Ze zong op een nummer mee op mijn album Jet Sounds (2000). Daarna is ze naar Amsterdam verhuisd, waar ze een paar jaar heeft gewoond en vaak optrad in The Supper Club. Ze keerde terug naar Italië en toen zijn we weer gaan samenwerken. Ze wilde graag dit album met mij maken omdat ze sterk beïnvloed is door de muziek die wij speelden. Ze heeft een open geest en een brede smaak, ze luistert naar Braziliaanse muziek, maar ook soul jazz en elektronische muziek. Dat is vrij ongebruikelijk voor een zangeres.”

Speelt u tijdens uw aanstaande toer voornamelijk nummers van Natural? “Nee hoor. Stefania is onze speciale gast. We doen deze tour met mijn groep, en onze zangeres is Zara McFarlane. Dus we spelen met name de muziek van mijn combo, en dat is materiaal van de laatste paar albums en nummers van onze volgende plaat. Het gaat van spiritual jazz tot soul tot Afrikaanse ritmes. En dan ruimen we tijd in voor Natural en komt Stefania op het podium. Ik weet nog niet hoeveel liedjes we van Natural gaan spelen. Het wordt een bijzonder concert, want we staan met negen mensen op de planken.”

Kunt u iets vertellen over Zara McFarlane? “Ze is het beste dat het Verenigd Koninkrijk de laatste jaren te bieden heeft. Zara’s focus ligt op jazz, maar ze is heel flexibel en kan veel verschillende dingen. Ze is nu bezig haar nieuwe album te schrijven. Ze is ontdekt door Gilles Peterson en zit op zijn label. Ze heeft een paar prijzen gewonnen, waaronder de MOBO Award voor beste Britse jazzzangeres van 2014. Ze is enorm getalenteerd en breed, waardoor ze goed aansluit op de kant die ik op wil met mijn muziek.”

U staat bekend om een typisch Italiaanse benadering van acidjazz. Wat is die typisch Italiaanse benadering? “Dat is lastig om te analyseren. Ik vind het belangrijk om me niet tot één ding te beperken. Ik speel geen standaardjazz, mijn stijl wordt tegenwoordig spiritual jazz genoemd. Wij grijpen terug naar het jazzgeluid van eind jaren zeventig en begin jaren zeventig, waarin Afrikaanse invloeden en spirituele verbondenheid aan de muziek belangrijk waren. Wij proberen het publiek te verheffen, en niet gewoon maar te spelen. Ik krijg vaak het etiket acidjazz opgeplakt, maar ik heb nooit acidjazz gespeeld. Soms speel ik hardbop, jazz-samba, Afro-Cubaanse jazz of jazzfunk, en tegenwoordig veel soul en funk.”

Braziliaanse muziek is een dominante stijl in uw oeuvre. Waarom bent u daar zo verzot op? “Soms hoor iets dat je nog nooit eerder heb gehoord, maar waarin je iets van jezelf vindt. Dat overkwam me met Braziliaanse muziek. Ik kwam er via jazz mee in aanraking. Ik voel me vooral aangetrokken tot de bossanova vanwege de romantische benadering. De melancholische sfeer is eigenlijk heel Europees. Het is heel existentialistisch. Ik hou ook van de uitgekiende composities, de invloed van jazz, de geraffineerde harmonieën en melodieën en de zachte sambaritmes. Mijn woonplaats Bari ligt aan zee, en ik herkende de kleuren die ik zag als ik uit het raam keek in de muziek.”

Zit er nog ontwikkeling in bossanova? “Het klinkt nog steeds hetzelfde als in de jaren zestig. Bossanova wordt vaak verward met samba of jazzsamba. De echte bossanova, de wijze waarop het gezongen wordt of hoe de ritmesectie of gitarist speelt, moet op een bepaalde manier gebeuren. Zoals je als pianist niet aan de haal gaat met een stuk van Erik Satie, je kunt het alleen spelen zoals hij het geschreven heeft. Dan is het volmaakt. Hetzelfde geldt voor bossanova: het is al perfect uitgevoerd. Het is belangrijk om dingen niet te veranderen, het gaat om de kwaliteit van degene die het interpreteert. Of hij er iets van zichzelf aan kan toevoegen dat werkt.”

Is het lastig om met een drumcomputer de subtiliteit en ziel van bossanova te behouden als je een eigentijds geluid wil? “Als je een zacht sambaritme wil om een bossanova-nummer te maken, en je programmeert dat op een drumcomputer, dan ben je er nog niet. Je programmeert dan slechts een beat. Het gaat ook om de zang, harmonieën en melodie die je eraan toevoegt, die het tot een bossanova maken. Het is een misvatting te denken dat elektronische muziek nieuw is, die bestaat al heel lang. De uitdaging is om nieuwe composities in de bossanova-stijl te componeren. Ik heb nog geen nieuw bossanova-album gehoord dat zich kan meten met het oude werk.”

Nicola Conte Combo met Gianluca Petrella en Zara McFarlane live : 17 juni in North Sea Jazz Club, Amsterdam en 18 juni in Bird, Rotterdam.