Wereldmuziek in Nederland

30 september 2016

Een halfslachtig gevoel. Dat roept het kijken naar de documentaire De Wereld Maakt Muziek van Margriet Jansen op. De film, in première gegaan tijdens het Nederlands Film Festival 2016 in Utrecht, is volgens de tagline, “een ode aan de universele taal van muziek met de mooiste concerten van wereldwijd bekende artiesten”. Dat is wat je noemt hoog van de toren blazen.

Het wekt dan ook enige verbazing dat Jansen en haar producent voor de financiering van het project deels hun toevlucht hebben moeten zoeken bij crowdfunders. Toegezegde subsidies en fondsen waren niet voldoende voor de verwezenlijking van de plannen. En dus prezen de initiatiefnemers op Voordekunst, het platform voor de creatieve sector, hun project aan als “een uniek overzicht van de geschiedenis van de wereldmuziek in Nederland”. Met als gevolg dat zo’n 150 mensen enthousiast raakten en financieel hebben bijgedragen om een en ander mogelijk te maken. De documentaire heeft verder een link met het Utrechtse RASA, zo ongeveer het enig overgebleven podium in Nederland dat categoraal wereldmuziek programmeert.

Jansen, eerder als filmmaakster en programmeur actief op het terrein van cultuureducatie en mediaproducties voor onder meer het Tropentheater, het Ministerie van Buitenlandse Zaken en Amnesty International, laat in de film muziekliefhebbers aan het woord die tot de bezoekers van RASA behoren. Het zijn mensen met verschillende culturele achtergronden, van een al wat oudere man die ooit een platenzaakje runde en gegrepen werd door de indringende qawwali-zang van Nusrat Fateh Ali Khan tot een Surinaams-Hindoestaanse zanger die zich op hilarische wijze afzet tegen het begrip wereldmuziek.

Dat heeft geresulteerd in best wel onderhoudend en ook educatief verantwoord kijkvoer. Maar omdat Jansen de geïnterviewden niet of nauwelijks introduceert, beklijven hun uitspraken slechts matig. De optredens van iconen uit de wereldmuziek als de Zuid-Afrikaanse zangeres Miriam Makeba, het zigeunergezelschap Taraf de Haïdouks uit Roemenië en de Iraakse ud-virtuoos Munir Bashir zijn te fragmentarisch en te wisselvallig van beeldkwaliteit om de documentaire te redden.

Naast een ode aan de muziek moet De Wereld Maakt Muziek volgens de makers ook gezien worden als een statement tegen het westers georiënteerde begrip wereldmuziek. Zo stellen ze dat muziek zich niet laat inperken door grenzen van Nederland of van het westen. Dat maakt het kijken naar de film des te verwarrender. En dus hadden Jansen en haar producent beter kunnen kiezen voor een documentaire over RASA. Al was het maar omdat dit podium voor muziek en dans uit alle werelddelen naar alle waarschijnlijkheid per 2017 geschiedenis is.

De documentaire De Wereld Maakt Muziek is vanaf oktober te zien in Nederland. Zie voor meer informatie MCJpro.